14.9 C
Athens
Σάββατο, 28 Νοεμβρίου 2020
ΑΡΧΙΚΗ ΑΡΘΡΑ Η πόλη από το ύψος των 95 εκατοστών

Η πόλη από το ύψος των 95 εκατοστών

Στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης, επέζησε η κακώς εννοούμενη «αρχή της αλάνθαστης διοίκησης», σύμφωνα με την οποία η διοίκηση – και μόνον αυτή – γνωρίζει ποια διαδρομή λεωφορείου εξυπηρετεί καλύτερα τον πολίτη και σε ποια περιοχή μπορεί να ανοίξει σουπερμάρκετ.

Βέβαια, τις περισσότερες φορές είναι το ίδιο το νομικό πλαίσιο αυτό που επιβάλλει ουσιώδεις ρυθμίσεις στον περίπλοκο και αλληλοτροφοδοτούμενο ιστό μιας πόλης, χωρίς επαρκή ανάλυση των δεδομένων και χωρίς πρόβλεψη του συνόλου των επιπτώσεων.

Όταν για παράδειγμα αποφασίζεται η πεζοδρόμηση ενός κεντρικού εμπορικού δρόμου, συχνά κανείς δεν έχει αναλύσει ούτε έχει μελετήσει διεξοδικά προς τα πού θα διολισθήσει η κυκλοφορία, ποιες παράπλευρες οδοί θα φορτωθούν την κίνηση και για ποιόν «ανεξήγητο» λόγο, δυο χιλιόμετρα πιο πάνω, μπροστά από ένα άλλοτε ήσυχο νηπιαγωγείο, τώρα περνάνε εμπορικά φορτηγά και τουριστικά λεωφορεία.

Μια φαινομενικά ήσσονος σημασίας ρύθμιση μπορεί να ωθεί την κίνηση προς δρόμους που σχεδιάστηκαν για την εξυπηρέτηση τοπικής κυκλοφορίας, με αποτέλεσμα να τους καθιστά επικίνδυνους τόσο για τους περιοίκους, όσο και για τους οδηγούς.

Από την εποχή που παγιώθηκαν αυτές οι πρακτικές, η κατάσταση έχει αλλάξει. Η οικονομία έχει συρρικνωθεί δραματικά και οι ανοχές της κοινωνίας δείχνουν να έχουν τελειώσει.

Όμως παράλληλα, η δυνατότητα συλλογής αξιόπιστων δεδομένων και η τεχνολογία μας δίνουν τη δυνατότητα να κάνουμε στοχευμένες παρεμβάσεις για ασφαλείς και γρήγορες μετακινήσεις. Μπροστά στις νέες συνθήκες, οι ελληνικές πόλεις περιμένουν η διαχείριση της κυκλοφορίας και των μετακινήσεων να γίνεται με βάση πραγματικά δεδομένα.

Πριν από έναν αιώνα, μόνο 1 στους 10 ανθρώπους ζούσε στις πόλεις. Σήμερα είναι 5 στους 10. Και καθώς το ανθρώπινο είδος, για πρώτη φορά στην ιστορία του από αγροτικό γίνεται κυρίως αστικό, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι πολεοδόμοι αντιμετωπίζουν το ερώτημα πώς να τακτοποιήσουν όλον αυτόν τον κόσμο έτσι ώστε να ζουν με ασφάλεια, να έχουν σπίτια, να τους παρακολουθεί γιατρός και να μορφώσουν τα παιδιά τους. Επιπλέον, όλα αυτά πρέπει γίνονται με μικρότερες εκπομπές διοξειδίου και δαπανώντας λιγότερα χρήματα.

Οι δρόμοι και οι κοινόχρηστοι χώροι των πόλεων έχουν κύριο χρήστη τις γυναίκες, τα παιδιά και την τρίτη ηλικία. Στις περισσότερες πόλεις της κεντρικής Ευρώπης – στην Αυστρία ήδη από τα τέλη του ’90 – έχει μετρηθεί τι ακριβώς συμβαίνει στις περιοχές κατοικίας. Έχουν ποσοτικοποιηθεί οι μετακινήσεις των παιδιών από και προς τα σχολεία και τις δραστηριότητές τους, έχουν εντοπιστεί οι περιοχές που προτιμούν για διημέρευση ηλικιωμένοι πολίτες, έχουν χαρτογραφηθεί τα τοπικά κέντρα όπου παρέχονται υπηρεσίες και γίνονται τα ψώνια της εβδομάδας.

Και με βάση τις μετρήσεις προωθούνται επιτυχημένες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, συντονίζονται οι χρήσεις γης με την τρέχουσα πραγματικότητα και γίνονται στοχευμένα μικρά και φθηνά έργα προαγωγής της αστικής κινητικότητας και της οδικής ασφάλειας.

Μετρήσεις, όπως αυτές που γίνονται στην Βιέννη εδώ και δεκαετίες, θα δείξουν ότι όταν αποφασίζουμε, πρέπει να προκαλούμε στις υποδομές της πόλης αλλαγές τέτοιες που να διευκολύνεται η πρόσβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς, η κίνηση σε διευρυμένα πεζοδρόμια, και η πρόσβαση με ράμπες σε καρότσια και καροτσάκια χωρίς αποκλεισμούς.

Υπάρχει σοβαρός λόγος που ακόμα και οι φανατικότεροι κάτοικοι του κέντρου, προσπαθούν να μετακινηθούν στα προάστια μόλις γίνουν γονείς: Διότι τα παιδιά είναι δυσανάλογα ευάλωτα στις μεγάλες πόλεις. Σκαλώνουν πιο εύκολα στα γρανάζια της.

Υπάρχει ένα διεθνές πρόγραμμα του ιδρύματος Bernard van Leer με όνομα Urban95 (το 95 είναι το ύψος σε εκατοστά ενός μέσου παιδιού τριών ετών) που ζητά από δημάρχους και τεχνοκράτες να θέσουν στον εαυτό τους (και στους πολίτες) το ερώτημα «αν μπορούσατε να δείτε την πόλη από ύψος 95εκ, τι θα κάνατε διαφορετικά;».

Στο Όσλο, για παράδειγμα που τέθηκε το ερώτημα, έφτασαν στο δημαρχείο προτάσεις τόσο προφανείς και στοιχειώδεις, όσο το να κουρέψουν τους θάμνους σε βασικές διασταυρώσεις, καθώς τα παιδιά από το δικό τους ύψος είχαν μειωμένη ορατότητα.

Μια πόλη που έχει ασφαλείς και επαρκείς διαδρόμους κίνησης παιδιών, είναι μια πόλη φιλική όχι μόνο προς τα παιδιά αλλά προς όλους τους χρήστες. Απλά, τα παιδιά μετρούν καλύτερα τον σφυγμό της πόλης και δίνουν καλύτερες ενδείξεις σχετικά με την υγεία της. Φυσικά, ο πιο σύγχρονος και ταυτόχρονα ο πιο απλός τρόπος να μάθουμε πώς να κάνουμε την πόλη μας περισσότερο ασφαλή για τα παιδιά, είναι απλά να τα… ρωτήσουμε.

Διεθνώς έχουν γίνει έρευνες με βοήθεια παιδαγωγών απ’ όπου προέκυψαν επισημάνσεις για καλύτερο φωτισμό, για κιγκλιδώματα ή ειδικό χρωματισμό σε πολυσύχναστες διασταυρώσεις και για τοποθέτηση των κυκλοφοριακών πινακίδων πιο χαμηλά, γιατί τα παιδιά δυσκολεύονται να τις βλέπουν. Αρκεί να δούμε την πόλη με τα μάτια των παιδιών, δηλαδή από το ύψος των 95 εκατοστών.

Αγία Παρασκευή, 24/1/2019
Κώστας Κουρούνης
πολεοδόμος πολιτικός μηχανικός

Κώστας Κουρούνης
Υπεύθυνος για την πρωτοβουλία Publicspace.gr είναι ο πολιτικός μηχανικός Κώστας Κουρούνης, μελετητής πολεοδομικών και ρυθμιστικών σχεδίων.

PUBLICSPACE

Το Publicspace.gr έχει στόχο τη διάχυση γνώσεων και την προώθηση λύσεων για Ανθρώπινες Πόλεις, δίκαιες και φιλόξενες προς όλους. Υπεύθυνος για το site είναι ο Κώστας Κουρούνης.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΡΟΥΝΗΣ

Publicspace by Kostas KourounisΟ Κώστας Κουρούνης  είναι πολιτικός μηχανικός, αναλυτής χωρικών πληροφοριών, ειδικός στα Geographic Information Systems, υπεύθυνος για το Publicspace.gr. Εργάζεται σαν ελεύθερος επαγγελματίας μελετητής πολεοδομικών και ρυθμιστικών σχεδίων.

ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

Τι να περιμένουμε από την νέα Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης;

Τα τελευταία χρόνια κυοφορείται στο Υπουργείο Περιβάλλοντας και Ενέργειας η τελευταία και ίσως η πλέον θαρραλέα «Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης». Όσο βρισκόμαστε σε αναμονή να...

Εκτός σχεδίου ή εκτός λογικής;

Εδώ και δεκαετίες η δόμηση στα εκτός σχεδίου αγροτεμάχια θεωρείται μια ιδιαίτερα κακή συνήθεια την οποία, αν θέλουμε να εκσυγχρονιστούμε, πρέπει να την διακόψουμε....

Τα Προλεγόμενα στα “Θεόκτιστα”

Έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, με τοπία και με σπίτια, που λες και τα ‘χουνε χτίσει και κάποιοι Θεοί και όχι μονάχα ανθρώπινα χέρια. Γι’ αυτό και ΘΕΟΧΤΙΣΤΑ.

Προς παραχώρηση δέκα λιμάνια

Την Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου στην Επιτροπή Εμπορίου και Παραγωγής της ελληνικής Βουλής, ξεκίνησε η συζήτηση του σχεδίου νόμου που αφορά την αξιοποίηση των περιφερειακών...

Ποιος δεν θέλει το σχέδιο πόλης;

Από την εποχή του Πλάτωνα, τότε που διατυπώθηκαν οι πρώτες σκέψεις για την «ιδανική πόλη» πέρασαν 24 αιώνες, στη διάρκεια των οποίων η γη,...