Publicspace by Kostas Kourounis

«Με παρέσυρε το ρέμα, μάνα μου δεν είναι ψέμα, Περιστέρι και Μοσχάτο τα ‘καν’ όλα άνω κάτω, Καμίνια και Αγιά Σωτήρα τα ‘πνιξ’ όλα η πλημμύρα». Αυτά μοιρολογούσε ο Μάρκος Βαμβακάρης μετά την πλημμύρα του 1934, τότε που οι εφημερίδες μιλούσαν για τη «λίμνη των Τζιτζιφιών» βάθους δύο μέτρων και η συγκοινωνία γινόταν με… βάρκες .

Οι περιοχές λοιπόν που πλημμυρίζουν δεν είναι άγνωστες. Τις ξέρουν και οι τραγουδοποιοί. Η Νέα Πέραμος, η Μαγούλα και η Μάντρα είναι όμορφες και χαρισματικές περιοχές, γνωστές όμως για τα προβλήματα υψομετρίας και απορροής ομβρίων που κατά καιρούς τις ταλαιπωρούν. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν τα γνωρίζει. Αυτά είναι ιστορικά δεδομένα και όποιος δεν τα γνωρίζει, καλό είναι να αποφεύγει την πολιτική.

Αυτές τις μέρες του Νοεμβρίου 2017, δεν έβρεξε μόνο νερό, έβρεξε και πολύ… ΥΠΕΧΩΔΕ με αποτέλεσμα να εμφανιστούν αυτοφυείς ειδικοί και παραειδικοί που παραδίδουν από τηλεοράσεως μαθήματα υποδομών ασφαλείας και απορροής ομβρίων. Μακάρι τα πράγματα να ήταν τόσο απλά όσο νομίζουν.

Ένα παράδειγμα. Πριν από τρία χρόνια, κόντρα στη βεβαιότητά μου ότι οι νόμοι περί αυθαιρέτων είναι αντισυνταγματικοί και παραπλανητικοί, αποφάσισα να βοηθήσω έναν φίλο να υπαχθεί στο σχετικό νόμο που ίσχυε τότε. Προσπαθούσα έντιμα να διερευνήσω και να βεβαιώσω ότι κοντά από το ακίνητό του δεν περνά ρέμα. Στο πολυτεχνείο λένε ότι για να φτάσει το βρόχινο νερό ως τη θάλασσα ακολουθεί τρεις δρόμους: εφήμερα ρέματα, χείμαρρους και ποτάμια. Τα έψαξα όλα, ακόμα και με ανάγλυφο από DTM 5 μέτρων, αλλά στις περιοχές που έχουν δομηθεί από παλιά είναι δύσκολο να βρεθούν τα ρέματα με το μάτι. Ανέτρεξα και σε στρατιωτικούς χάρτες όπου διέκρινα ότι πράγματι από εκεί κοντά περνά ή περνούσε κάποιο ρέμα αλλά ήταν τεχνικώς αδύνατο (χωρίς δαπανηρή τοπογραφική και υδραυλική μελέτη) να βεβαιώσω εάν το ακίνητο είναι ακίνδυνα μακριά ή επικίνδυνα κοντά στις κοίτες του. Προσπάθησα να το διαλευκάνω το θέμα αλλά από την επικοινωνία μου με διάφορες υπηρεσίες βγήκε ένα ακόμη συμπέρασμα. Ότι οι υπηρεσίες αδυνατούν να πιστοποιήσουν οτιδήποτε σχετικό με τα ρέματα στο Λεκανοπέδιο. Είναι ένα θέμα που όποιος μπορεί να το αποφύγει το αποφεύγει. 

Τα ρέματα απαιτούν έργα, όχι ιδιαίτερα ακριβά, αλλά έχουν το κόστος τους. Το κράτος όμως είναι σπάταλο και η αλήθεια είναι ότι δεν περισσεύουν λεφτά για την προστασία του πληθυσμού από τις φυσικές καταστροφές ή «ακραία» φαινόμενα όπως προτιμούν να τα ονομάζουν για να αποφύγουν τις ευθύνες. Όμως οι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» φαινόμενα, αλλά περιοδικά και κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται. 

Αλλά δεν είναι μόνο τα έργα προστασίας του πληθυσμού που δεν γίνονται. Είναι και τα έργα που γίνονται που όμως προκαλούν τα ίδια καταστροφές, όπως για παράδειγμα η κατασκευή αυτοκινητοδρόμων πάνω σε στρατιωτικού τύπου αναχώματα ύψους 3 και 5 μέτρων χωρίς να αφήνουμε επαρκή περάσματα για τις νεροποντές. Είναι και η εγκατάλειψη των υποδομών που χωρίς βελτιώσεις μεγεθύνουν ασύμμετρα τις συνέπειες από τις φυσικές καταστροφές. Τέλος, ας θυμηθούμε τους τρεις αλλεπάλληλους νόμους για την εξαίρεση από κατεδάφιση νομιμοποίηση αυθαίρετων κτιρίων χωρίς να έχουμε ξεκαθαρίσει που είναι τα δάση και πού είναι τα ρέματα.

Ο υπεύθυνα ενημερωμένος πολίτης, όταν του ζητούν την ψήφο, οφείλει να θυμίζει προς πάσα κατεύθυνση ότι οι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» αλλά περιοδικά φαινόμενα που κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται. Είναι απλά θέμα τύχης.

Αγία Παρασκευή, 16/11/2017

Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος