Publicspace by Kostas Kourounis

Η συγκινητική ιστορία με το παιδάκι και τους αστερίες είναι λίγο πολύ γνωστή. Ένα παιδί βλέπει στην άκρη της παραλίας χιλιάδες αστερίες που τους ξέβρασε το κύμα και αργοπεθαίνουν. Γρήγορα αρπάζει έναν και τον πετάει πίσω στο νερό. Και μετά άλλον έναν. Ένας περαστικός βλέπει τη σκηνή και του λέει ότι δεν έχει νόημα αυτό που κάνει, αφού οι υπόλοιποι αστερίες δεν πρόκειται να γλιτώσουν. Το παιδί σκέφτεται και του απαντά «Ναι, αλλά τουλάχιστον εγώ έσωσα έναν». Παρά την ενάρετη διδαχή της ιστορίας και τον εξαίσιο χαρακτήρα του παιδιού, δυστυχώς ο περαστικός είχε δίκιο. Άλλο πράγμα η λύση και άλλο η ελεημοσύνη.

Ορισμένες φορές, οι τοπικές κοινωνίες έχοντας να αντιμετωπίσουν συσσωρευμένα προβλήματα δεκαετιών, ακολουθούν την απονενοημένη πρακτική του να επισκευάσουν λίγα κεντρικά πεζοδρόμια ή να αναπλάσουν μια κεντρική πλατεία ελπίζοντας ότι έτσι θα «πάρει ανάσα» όλος ο Δήμος. Η αλήθεια είναι ότι, πράγματι, υπάρχουν φορές που η κατάσταση φαίνεται να έχει φτάσει τόσο κοντά στο απροχώρητο, που η διάσωση του ενός και μοναδικού… αστερία μοιάζει να είναι η μοναδική διαθέσιμη λύση.

Ωστόσο η «μονάδα» δεν πρέπει (ούτε μπορεί) να είναι είναι ο ένας δρόμος ή το ένα πάρκο. Η «μονάδα» οφείλει να είναι ολόκληρος ο Δήμος και μόνο αν τον εξετάζουμε σαν σύνολο θα βρούμε βιώσιμες λύσεις που θα επιβιώσουν για να τις βρουν και τα παιδιά μας. Και στη συνέχεια, αφού εξαντλήσουμε το γενικό ας εστιάσουμε και στο μερικό, δηλαδή στον ένα… αστερία.. Διότι, ακόμα και όταν ένα πρόβλημα μοιάζει να είναι τοπικό και απομονωμένο, είναι μάλλον απίθανο να μην συνδέεται με όσα συμβαίνουν στην διπλανή γειτονιά και, εν τέλει, και στον υπόλοιπο δήμο.

Οι νέες τάσεις διοίκησης επιβάλουν πλέον συνολική αντιμετώπιση για συνολικές λύσεις. Τόσο η τεχνογνωσία όσο και το θεσμικό πλαίσιο διοίκησης και λήψης αποφάσεων έχουν ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό, που μπορούμε πλέον να θεσμοθετούμε και να υλοποιούμε σχέδια στρατηγικού χαρακτήρα για ολόκληρους Δήμους σε συνεργασία με τις Περιφέρειες στις οποίες ανήκουν. Ένα δείγμα σύγχρονης στρατηγικής τοπικού χαρακτήρα, είναι τα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας (ΣΒΑΚ) τα οποία, επειδή ακριβώς για να συνταχθούν απαιτούν σφαιρική αντιμετώπιση, προωθούν ρυθμίσεις για την προαγωγή της ποιότητας ζωής σε ολόκληρο το Δήμο και, συχνά, σε συνδυασμό με τους γειτονικούς του.

Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά αφού ένας στόχος της «βιώσιμης αστικής κινητικότητας» επιβάλει λ.χ. την επαρκή και ασφαλή προσβασιμότητα στους κοινόχρηστους χώρους, κάτι που προϋποθέτει ρυθμίσεις τέτοιες να φέρνουν τον ένα χώρο «κοντύτερα» στον άλλο με την έννοια της ευκολίας μετακίνησης. Αυτό με τη σειρά του έχει θετικές επιπτώσεις στην εμπορικότητα των κεντρικών περιοχών που όμως δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αν δεν μειωθεί η ρύπανση και η κατανάλωση ενέργειας, κάνοντας παράλληλα τις μετακινήσεις με μαζικά μέσα μεταφοράς ή με το ποδήλατο πιο ενδιαφέρουσες και, τελικά, πιο συμφέρουσες.

Ακούμε συχνά υποσχέσεις ότι «έχουμε σχέδιο για να τονωθεί εμπορικά η κεντρική περιοχή του Δήμου μας». Δυστυχώς όμως, οι υποσχόμενοι σπάνια γνωρίζουν ότι για να πιάσει κανείς έναν τόσο φιλόδοξο αναπτυξιακό στόχο, οφείλει να αναμετρηθεί με παράγοντες που ο ένας βάζει τρικλοποδιές στον άλλο, κατά τρόπο όχι και τόσο προφανή. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να τονωθεί εμπορικά μια περιοχή με μερικές πρόχειρες πεζοδρομήσεις και στη συνέχεια επιβάλλοντας πρόστιμα σε όσα οχήματα δεν έχουν πλέον πού να σταθούν ή να παρκάρουν. Ούτε είναι δυνατόν για μια γειτονιά να «αποκτήσει πράσινο» αγοράζοντας ένα πανάκριβο οικόπεδο για πλατεία, όταν ακόμη δεν έχει βρεθεί η ασφαλής πρόσβαση σε αυτό ή ακόμη συχνότερα, όταν δεν είναι γνωστό το ποσοστό των ωφελούμενων ή εάν μια άλλη εναλλακτική θέση θα ωφελούσε περισσότερους πολίτες.

Οι τοπικές κοινωνίες δια των εκλεγμένων εκπροσώπων τους, οφείλουν να αναμετρηθούν με τα βασικά προβλήματα αστικής κινητικότητας, όπως αυτά που σχετίζονται με τη προσβασιμότητα στα πεζοδρόμια και τις υποδομές για την ασφαλή μετακίνηση των ΑΜΕΑ. Επιπλέον, οι πολίτες οφείλουν να συμμετέχουν δραστήρια και τεκμηριωμένα στις διαβουλεύσεις έτσι ώστε να καταστούν βιώσιμες οι λύσεις σε προβλήματα που προκύπτουν λ.χ. από την παράνομη στάθμευση ή από την άδικη (και επικίνδυνη) επιβάρυνση που προκαλείται σε περιοχές αμιγούς κατοικίας στην προσπάθεια των οδηγών να γλιτώσουν την κίνηση της Μεσογείων, περνώντας μέσα από τα στενά της Αγίας Παρασκευής.

Αγία Παρασκευή, 25/10/2018
Κώστας Κουρούνης
πολεοδόμος πολιτικός μηχανικός