ΑΡΧΙΚΗ ΑΡΘΡΑ Η Πολιτική Αναποτελεσματικότητα δεν Διορθώνεται με Νόμους

Η Πολιτική Αναποτελεσματικότητα δεν Διορθώνεται με Νόμους

Τα αυθαίρετα, ανεξάρτητα από την περίοδο κατασκευής τους, είναι το αποτέλεσμα ενός φαύλου κύκλου κακών επιλογών, άστοχης παρεμβατικότητας και οκνηρής αδιαφορίας. Ο λαϊκισμός, οι πολιτικές μηχανορραφίες και η ώσμωση των υπηρεσιών με πάσης φύσεως μικροσυμφέροντα και «συλλογικότητες» δημιούργησαν ένα κλίμα αποδοχής του μεμονωμένου αυθαιρέτου και αποπομπής των οργανωμένων επενδύσεων.

Βέβαια, χιλιάδες μεμονωμένα αυθαίρετα συγκροτούν έναν αυθαίρετο οικισμό ή «οικιστική πυκνότητα» προς το πολιτικά ορθότερο.

Η αυθαίρετη κατάτμησης γης, η καταστροφή του περιαστικού τοπίου, η εξόντωση του φυσικού περιβάλλοντος, τα μπαζώματα των ρεμάτων και οι πολεοδομικές δυσμορφίες είναι στρεβλώσεις που συνέβησαν σε γνώση όλων, πολλές φορές μάλιστα και με την ευλογία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το προεδρικό διάταγμα του 1926 έγραφε επί λέξει: «Τα χαρακτηριζόμενα ως αυθαίρετα κατεδαφίζονται υπό της αστυνομικής αρχής άνευ οιασδήποτε διατυπώσεως εφ’ όσον δεν εγένετο εν αυτοίς μόνιμος εγκατάστασις ανθρώπων προς κατοικίαν ημέρας και νυκτός». 

Με λίγα λόγια, αν ο οικοπεδούχος προλάβει να χτίσει και να μπει μέσα, το κτίσμα δεν κατεδαφίζεται. Η διάταξη αυτή φυσικά εξώθησε τους οικιστές να χτίζουν μικρά και φτηνά αυθαίρετα για να προλάβουν να τα κατοικήσουν μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Τον Οκτώβριο του 2017, η Βουλή ψήφισε τον νόμο «Έλεγχος και Προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος», ο οποίος μεταξύ άλλων καταπιάνεται και με τα αυθαίρετα. Κατά τη συζήτηση στη Βουλή πολλοί βουλευτές ισχυρίστηκαν ότι το υπό ψήφιση νομοσχέδιο αποτελεί πιστή αντιγραφή παλαιότερων νόμων. Όμως διαβάζοντάς το διαπιστώνει κανείς ότι εισάγει νέες διατάξεις και διαδικασίες που ενισχύουν τη γραφειοκρατία και επεκτείνουν την κρατική παρεμβατικότητα. Την ίδια άστοχη παρεμβατικότητα η οποία κατά το παρελθόν ανέχτηκε –αν δεν προκάλεσε– τα εκατομμύρια των αυθαιρέτων και την καταστροφή του τοπίου, του μοναδικού συγκριτικού μας πλεονεκτήματος που μπορεί να έλξει ξένα κεφάλαια.

Οι πολεοδομικές πολιτικές που προωθήθηκαν από την εποχή του Τρίτση, αλλά και από παλαιότερα, δεν κατόρθωσαν ούτε τη δυναμική των αυθαιρέτων να συγκρατήσουν ούτε την οργανωμένη δόμηση να προωθήσουν.

Ελπίζουν πολλοί ότι αν μπει τάξη στο θεσμικό πλαίσιο των χρήσεων γης και των χωρικών ρυθμίσεων, όλα θα δουλέψουν ρολόι. Είναι όμως έτσι; Η Αττική από θεσμικής, πολεοδομικής και περιβαλλοντικής πλευράς είναι από τις πλέον θωρακισμένες περιοχές της Ελλάδας. Παρ’ όλα αυτά, ένα στα τρία αυθαίρετα όλης της χώρας στην Αττική χτίστηκε.

Ένας Αμερικανός πολιτικός έλεγε ότι «στην πολιτική δύο πράγματα έχουν σημασία, το πρώτο είναι τα λεφτά και δεν μπορώ να θυμηθώ ποιο είναι το δεύτερο». Πριν από λίγες μέρες βρέθηκε στο επίκεντρο της επικαιρότητας η BlackRock και η επένδυσή της σε έκταση στον Κηφισό, για την οποία έκταση το προεδρικό διάταγμα που καθορίζει τους όρους δόμησης έχει εγκριθεί από το ΣτΕ, αλλά οι μήνες περνούν και το διάταγμα δεν προωθείται προς υπογραφή. Και καλούνται επιχειρήσεις να διαχειριστούν λεπτές ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί μεταξύ της κυβέρνησης και συλλογικοτήτων ή ομάδων πολιτών με στόχο την υπονόμευση επενδύσεων ανά την επικράτεια.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα οι νόμοι, αλλά ούτε κανένας νόμος λύνει προβλήματα απλώς και μόνο με την ψήφισή του. Διότι ένα είναι σίγουρο: Η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν διορθώνεται με νόμους.

Αγιά Παρασκευή, 22/10/2017

Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος

Κώστας Κουρούνης
Υπεύθυνος για την πρωτοβουλία Publicspace.gr είναι ο πολιτικός μηχανικός Κώστας Κουρούνης, μελετητής πολεοδομικών και ρυθμιστικών σχεδίων.

ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

Προς παραχώρηση δέκα λιμάνια

Την Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου στην Επιτροπή Εμπορίου και Παραγωγής της ελληνικής Βουλής, ξεκίνησε η συζήτηση του σχεδίου νόμου που αφορά την αξιοποίηση των περιφερειακών...

Ποιος δεν θέλει το σχέδιο πόλης;

Από την εποχή του Πλάτωνα, τότε που διατυπώθηκαν οι πρώτες σκέψεις για την «ιδανική πόλη» πέρασαν 24 αιώνες, στη διάρκεια των οποίων η γη,...

Λύση συμψηφισμού προστίμων για χιλιάδες δασικά αυθαίρετα

Λύση συμψηφισμού των πληρωμένων προστίμων τακτοποίησης αυθαιρέτου με τα νέα δασικά πρόστιμα, που προβλέπει το νομοσχέδιο για τις οικιστικές πυκνώσεις προωθεί το ΥΠΕΝ για...

Η πόλη από το ύψος των 95 εκατοστών

Υπάρχει σοβαρός λόγος που ακόμα και οι φανατικότεροι κάτοικοι του κέντρου, προσπαθούν να μετακινηθούν στα προάστια μόλις γίνουν γονείς: Διότι τα παιδιά είναι δυσανάλογα ευάλωτα στις μεγάλες πόλεις. Σκαλώνουν πιο εύκολα στα γρανάζια της.

Δυο σκέψεις για το 2019

Με τη νέα χρονιά, συχνά βάζουμε φιλόδοξους προσωπικούς στόχους για να βελτιώσουμε την υγεία μας, τις σχέσεις μας ή τον τραπεζικό μας λογαριασμό. Όμως αν το καλοσκεφτεί κανείς, εκτός από το να χάσουμε βάρος και να κόψουμε το κάπνισμα, μεγάλο μέρος της προσωπικής μας ευτυχίας εξαρτάται από την ποιότητα και την λειτουργικότητα της συλλογικής μας κατοικίας, της πόλης που ζούμε.