10.9 C
Athens
Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου 2019
ΑΡΧΙΚΗ ΑΡΘΡΑ Τα Προλεγόμενα στα "Θεόκτιστα"

Τα Προλεγόμενα στα “Θεόκτιστα”

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ (+)

Είναι σα να πιστεύω πώς τίποτα δεν χάνεται, όταν είναι αληθινό από το γέννημά του. Και πού κρατάει, έτσι, για πάντοτε, αμόλυντο και καθαρό το σχήμα του και την αστραφτερή του όψη.

Κι ας φτιασιδώνεται ο κόσμος, σήμερα: —οι άνθρωποι, στο πρόσωπό τους και στη σκέψη τους, τα τοπία και τα σπίτια, στα δικά τους πρόσωπα και σ’ όλο τους το είναι, όπου της γης.

Και στον ελληνικό τόπο, λοιπόν. Γιατί κι εδώ, στα ελληνικά τα χώματα, είναι πού όλα φοράνε, σιγά σιγά και «προοδευτικά», τη μάσκα τού φτιαχτού και τής ψευτιάς και της υποκρισίας, όσο και τού εξωραϊσμού και τής αξιοποίησης και τής ωραιοποιημένης αυθαιρεσίας.

Και όπως είναι όλα αυτά, μάλλον νεόφερτα και νεόβγαλτα καμώματα. Γιατί τα έχει έτσι «εφεύρει» μια καταναλωτική (πού τη λένε) κοινωνία και μια τεχνολογία που θέλει (—και πού θέλγεται) να είναι υψηλή (—High Tech), για να υποβαθμίζει, όμως, παναιώνιες αλήθειες και σοφίες. Και πού τις καταβαραθρώνει, τόσο αυθαίρετα τόσο αναιτιολόγητα, τόσο ανεύθυνα, άλλα και κάπως ανυποψίαστα.

Και να μαστέ λοιπόν, στο πρόβλημα, το μέγα, πού είναι φοβερό και ανατριχιαστικό και εφιαλτικό και, λίγο-πολύ, άλυτο.

Γιατί πώς μπορεί να συμβεί… το θαύμα: — να απαλλαγούμε από τα φτιασιδώματα κι από τις μάσκες κι από τις ψευτιές κι από τα τόσα καλλυντικά, πού μας έχουνε καταμαγέψει και πού διαφθείρουνε και εκπορνεύουνε τα πάντα;

Ή, μήπως και πρόκειται μόνο για μια μπόρα (—μια κακοκαιρία), πού θα περάσει και θα φύγει και θα ξεχαστεί (κι να δεν λογαριάσουμε το πόσες ζημιές θ’ αφήσει πίσω της). Και αν θα τηνε διώξει, δηλαδή, ένας κάποιος καινούργιος ήλιος, μια νέα ξαστεριά ένα καινούργιο, διάχυτο, φως; Πού θα έρθει, όμως, από που και πώς… κι να είναι για να ‘ρθει;

Και για να ξαναγεννηθούνε τότε, όλα (— άνθρωποι, τοπία, σπίτια), στην αληθινή τους υπόσταση και διάσταση, στην πραγματική τους ποιότητα και οντότητα — κάτι σαν ένα “απαρχής”— κι όπως, ένας στρωτός βηματισμός και μια κοφτερή ματιά, θα πλάθουνε την κάθε τέχνη σέ μίαν παρθενική μορφή και ισορροπημένη και μετρημένη και σεμνή και όλο δροσιά και χάρη.

Και τι καλά πού θα ‘τανε, αν γίνονταν να γίνει, αυτό πού γίνεται να γίνει: —να αποδειχτεί. δηλαδή, πώς το αληθινό (— πού είναι το ουσιαστικό και το γόνιμο) ζει ακόμα. απέθαντο τόσο μέσα μας, όσο και έξω μας. Κι ας ταράζεται, σήμερα, το σύμπαν, από τα πολλά μασκαρέματα και τα τόσα φτιασίδια και τις τόσες τρέλες και τις ανισορροπίες και τα παρανοϊκά παρασκευάσματα και με τις απειράριθμες ψευδολογίες.

Κι άλλωστε: — να κάποιες φωτογραφίες, εδώ σ’ αυτό το βιβλίο (—τραβηγμένες σε διάφορα χρονικά διαστήματα, από το 1945, μέχρι και το 1980), πού θέλουνε να δείξουνε (— κι αν δεν το δείχνουνε…), πως δεν έχουνε χαθεί, οριστικά και αμετάκλητα, όλες οι αλήθειες, όλες οι σοφίες, όλες οι ομορφιές, στα τοπία και στα σπίτια, πού μπορεί να δει κανείς ακόμα και σήμερα στον ελληνικό χώρο, αρκεί να το θέλει και να το επιδιώκει κι όπως θα το γυρεύει, ακόμα, όλη του ή ψυχή …— αλήθειες και σοφίες και ομορφιές, πού όσο κι αν είναι παλιές, πανάρχαιες, τόσο γίνεται να σταθούνε και σαν πρωτόβγαλτες, στην εποχή μιας τωρινής αισιοδοξίας.

Και γιατί έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, με τοπία και με σπίτια, που λες και τα ‘χουνε χτίσει και κάποιοι Θεοί και όχι μονάχα ανθρώπινα χέρια. Γι’ αυτό και ΘΕΟΧΤΙΣΤΑ και «απ’ αιώνων και εις αιώνα τον άπαντα» καλοβγαλμένα και ισορροπημένα και καλοζυγισμένα και λιτά και απλά και αυτονόητα.

10.8.86


* Αυτούσιος ο πρόλογος του Άρη Κωνσταντινίδη στο βιβλίο του «ΘΕΟΚΤΙΣΤΑ» όπου δίνει τις κουβέντες του χάντρα – χάντρα υπογραμμίζοντας ξανά την πίστη του στην ανώνυμη αρχιτεκτονική και στο τοπίο της Ελλάδας. Τα στοιχεία δηλαδή που θεωρεί ότι αποτελούν τα θεμέλια που πρέπει και μπορεί να σταθεί η σύγχρονη αρχιτεκτονική πράξη.

Ο Κωνσταντινίδης από τα πρώτα του κιόλας βήματα ήρθε σε διαμετρική αντίθεση με την προσκόλληση στο παρελθόν και την επικράτηση της μορφής, κάτι που συχνά καταλήγει σε μια σκηνογραφική μίμηση παλαιών μορφών. Αλλά, σε αντίθεση ήρθε και την άλλη την απέναντι τάση, της αντιγραφής δηλαδή μοντέρνων ευρωπαϊκών προτύπων που αφορούν τις ανάγκες άλλων τόπων.

Με το έργο του ο Κωνσταντινίδης άνοιξε έναν δρόμο που οδηγεί σε μία σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική η οποία πατώντας στα διδάγματα και τις ανάγκες της σημερινής εποχής, αφομοιώνει την ουσία και όχι τη μορφή της αρχιτεκτονικής παράδοσης του τόπου μας.

Τα σχέδια των “Ξενία”, των τουριστικών μονάδων από τον ΕΟΤ, που είναι έργα του Άρη Κωνσταντινίδη, είναι κατατεθειμένα στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη.

Ο άνθρωπος που στην τελευταία του συνέντευξη αναρωτήθηκε “πώς να χτίσεις σπίτια αγνοώντας τον Διονύσιο Σολωμό”, έφυγε 80 ετών, στις 16 Σεπτεμβρίου 1993.

Κώστας Κουρούνης
Υπεύθυνος για την πρωτοβουλία Publicspace.gr είναι ο πολιτικός μηχανικός Κώστας Κουρούνης, μελετητής πολεοδομικών και ρυθμιστικών σχεδίων.
← Προηγούμενο άρθροΠρος παραχώρηση δέκα λιμάνια

ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

Τα Προλεγόμενα στα “Θεόκτιστα”

Έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, με τοπία και με σπίτια, που λες και τα ‘χουνε χτίσει και κάποιοι Θεοί και όχι μονάχα ανθρώπινα χέρια. Γι’ αυτό και ΘΕΟΧΤΙΣΤΑ.

Προς παραχώρηση δέκα λιμάνια

Την Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου στην Επιτροπή Εμπορίου και Παραγωγής της ελληνικής Βουλής, ξεκίνησε η συζήτηση του σχεδίου νόμου που αφορά την αξιοποίηση των περιφερειακών...

Ποιος δεν θέλει το σχέδιο πόλης;

Από την εποχή του Πλάτωνα, τότε που διατυπώθηκαν οι πρώτες σκέψεις για την «ιδανική πόλη» πέρασαν 24 αιώνες, στη διάρκεια των οποίων η γη,...

Λύση συμψηφισμού προστίμων για χιλιάδες δασικά αυθαίρετα

Λύση συμψηφισμού των πληρωμένων προστίμων τακτοποίησης αυθαιρέτου με τα νέα δασικά πρόστιμα, που προβλέπει το νομοσχέδιο για τις οικιστικές πυκνώσεις προωθεί το ΥΠΕΝ για...

Η πόλη από το ύψος των 95 εκατοστών

Υπάρχει σοβαρός λόγος που ακόμα και οι φανατικότεροι κάτοικοι του κέντρου, προσπαθούν να μετακινηθούν στα προάστια μόλις γίνουν γονείς: Διότι τα παιδιά είναι δυσανάλογα ευάλωτα στις μεγάλες πόλεις. Σκαλώνουν πιο εύκολα στα γρανάζια της.