Publicspace by Kostas Kourounis

Publicspace by Kostas Kourounis

Κοινόχρηστοι Χώροι Ανθρώπινες Πόλεις

Tag: ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ

Ακόμη πιο αυθαίρετος ο νέος νόμος 4495 για τα αυθαίρετα*

Αν μετατρέψουμε σε κατοικίες τις αυθαιρεσίες της διοίκησης πάνω στο οικιστικό περιβάλλον, όλες μαζί σχηματίζουν μια ευμεγέθη αυθαιρετούπολη. Σύντομα, λοιπόν, θα πρέπει να εκδώσουμε προεδρικό διάταγμα για την τακτοποίηση και της πολιτικής αυθαιρεσίας επί των αυθαιρέτων.

Αν μετατρέψουμε σε κατοικίες τις αυθαιρεσίες της διοίκησης πάνω στο οικιστικό περιβάλλον, όλες μαζί σχηματίζουν μια ευμεγέθη αυθαιρετούπολη. Σύντομα, λοιπόν, θα πρέπει να εκδώσουμε προεδρικό διάταγμα για την τακτοποίηση και της πολιτικής αυθαιρεσίας επί των αυθαιρέτων.

Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 2017 τέθηκε σε λειτουργία νέο σύστημα δήλωσης αυθαιρέτων κατ’ επιταγή του νέου νόμου 4495. Για να γίνει πιο ελκυστικός στο κοινό, ο νέος νόμος βγαίνει στην αγορά με συνοδεία προωθητικού πακέτου «έξτρα εκπτώσεων μέχρι 20%» που λήγει τον Απρίλιο του 2018. Πακέτο που, λόγω μικρής προσέλευσης σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΤΕΕ, αναμένεται να επεκταθεί ως τις αρχές του καλοκαιριού. Το αφεντικό τρελάθηκε και τα χαρίζει όλα; Θα δούμε.

Ο νέος νόμος 4495 έρχεται να προστεθεί κι αυτός στον μακρύ κατάλογο της πολιτικής αυθαιρεσίας στα αυθαίρετα. Κανείς, ούτε σε αυτόν τον νόμο ούτε στους προηγούμενους, ανέδειξε το γεγονός ότι οι συνταγματικές διατάξεις του άρθρου 24 επιβάλλουν στον νομοθέτη και στη διοίκηση να ρυθμίζει τη χωροταξική ανάπτυξη και την πολεοδομική διαμόρφωση της χώρας βάσει επιστημονικών και όχι εισπρακτικών κριτηρίων.

Από την εποχή του Τρίτση, που εμφανίστηκε το μαφιόζικου ύφους «δήλωσέ το να το σώσεις – 1983», μέχρι το εκβιαστικό «δήλωσέ το για να το μεταβιβάσεις – 2011» του κ. Παπακωνσταντίνου είχαν μεσολαβήσει σχεδόν τριάντα (30) χρόνια σχετικής οικονομικής άνεσης και πολύ ισχυρών κυβερνητικών πλειοψηφιών. Μέσα σε αυτά τα 30 χρόνια, λοιπόν, ήταν εφικτό να τελειώσουμε με την οικιστική συμφορά των καταπατήσεων και της αυθαίρετης δόμησης. Δυστυχώς, όμως, οι παλιές συνήθειες πεθαίνουν δύσκολα. Και, απ’ όλες τις συνήθειες, ιδιαιτέρως ανθεκτικές αποδεικνύονται οι κακές.

Οι περισσότεροι οικισμοί της Αττικής έγιναν χωρίς σχέδιο, χωρίς δρόμους, με κλεμμένο ρεύμα από το δίκτυο της ΔΕΗ, έτσι, χωρίς πρόγραμμα, σε καταπατημένες δημόσιες, ακόμη και δασικές, εκτάσεις. Και βέβαια η αυθαιρεσία δεν ήταν πάντα συνάρτηση του εισοδήματος. Είχαμε –και έχουμε– φτωχογειτονιές όπου τα σπίτια είναι χαμηλά, όπως έχουμε και πολυτελείς παραθαλάσσιες αυθαίρετες βίλες, ακόμη και συγκροτήματα. Ωστόσο, όλα αυτά δεν είναι παρά η συνέχεια μιας παλιάς πρακτικής που άρχισε να εφαρμόζεται από τότε που το σχέδιο πόλης της Αθήνας τελείωνε στη σημερινή οδό Ακαδημίας, οπότε μαζί με τα Αναφιώτικα, τα Εξάρχεια και η Νεάπολη ήταν από τις πρώτες συνοικίες αυθαιρέτων που δημιουργήθηκαν.

«Γιατί δεν τα εντάσσουν όλα στο σχέδιο;» ρωτούν όλοι. Και έχουν δίκιο. Πράγματι, μετά την ένταξη στο σχέδιο πόλης τα πράγματα αλλάζουν. Θεωρητικώς όμως. Και όχι πάντα προς το καλύτερο. Διότι είδαμε μέσα από διαδικασίες αστικών αναδασμών καταπατητές να αποζημιώνονται με καθαρό οικόπεδο ή –γιατί όχι;– να γλιτώνουν με ένα ανεκτό πρόστιμο.

Είδαμε διακατεχόμενα δασοτεμάχια να μετατρέπονται σε οικόπεδα μέσω ανταλλαγών. Είδαμε ακόμη και περιοχές αυθαιρέτων να εντάσσονται στο σχέδιο πόλης παρ’ ότι ήταν δασικές, όπως, για παράδειγμα, η περιοχή Ντράφι και οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί της Πεντέλης.

Όπως είδαμε την πολιτεία στα τέλη του 1980 να μοιράζει φως-νερό-τηλέφωνο με το αιτιολογικό της βελτίωσης των συνθηκών ζωής στις «περιοχές κατοικίας», όπως βαπτίσθηκαν οι αυθαιρετουπόλεις για αυτό τον σκοπό. Είδαμε ακόμη, με τις πράξεις εφαρμογής των σχεδίων πόλης ιδιοκτησίες που βρέθηκαν σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως κοινόχρηστοι χώροι, να γίνεται τοπικός αναδασμός και να αποδίδονται στους ιδιοκτήτες αλλού άλλα «καθαρά» οικόπεδα στον ίδιο οικισμό.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Κυριακάτικο φύλλο της FREESUNDAY στις 11/2/2018 και αναδημοσιεύθηκε στο freesunday.gr

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Κυριακάτικο φύλλο της FREESUNDAY στις 11/2/2018 και αναδημοσιεύθηκε στο freesunday.gr

Στο τέλος όλοι βγαίνουν ευχαριστημένοι.

Η πολιτεία διότι, χωρίς να έχει δαπανήσει ούτε ένα ευρώ για προγράμματα στέγασης και για σχέδια πόλης, εισπράττει παχυλά πρόστιμα με αντάλλαγμα να μην εφαρμόσει τον νόμο και να γκρεμίσει τα αυθαίρετα.

Αλλά και οι αυθαιρετούντες βγαίνουν ευχαριστημένοι, αφού «δεν χάθηκε ο κόσμος» αν πληρώσουν και κάτι στο κράτος, αφού, στο τέλος, με την ένταξη στο σχέδιο εξανεμίζονται οι απειλές και «καθαρίζει» η ιδιοκτησία.

Δεν γνωρίζουμε πού μπορεί να σταματήσει η δημιουργία κέντρων συναλλαγής – διότι οι ρυθμίσεις περί τα αυθαίρετα αυτό είναι, κέντρα συναλλαγής – πάντως δεν είναι θέμα νόμων.

Νόμους για να αξιοποιηθούν σαν εργαλεία έχουμε, μάστορα δεν βρίσκουμε. Και αν δεν βρούμε σύντομα, η εκτός σχεδίου δόμηση θα είναι εκτατικά μεγαλύτερη από την εντός σχεδίου. Και, εδώ που τα λέμε, οικονομικά πιο ενδιαφέρουσα…

Αγία Παρασκευή, Φεβρουάριος 2018

Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος
υπεύθυνος για την πρωτοβουλία Publicspace.gr

(η φωτογραφία είναι από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας)

No Comments on Ακόμη πιο αυθαίρετος ο νέος νόμος 4495 για τα αυθαίρετα*

Καμιά θεομηνία. Πρόκειται για έγκλημα κοινής αποδοχής

Πρώτον, όταν μηδενίζεις το ΠΔΕ ουσιαστικά ποντάρεις στην πιθανότητα ότι από πλευράς υποδομών ασφαλείας, η ρουλέτα δεν θα φέρει ποτέ ζερό. Ούτε πλημμύρες, ούτε καύσωνες, ούτε μία αναποδιά. Δεύτερον, οι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» αλλά περιοδικά φαινόμενα που κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται. Είναι απλά θέμα τύχης το πού και πόσο θα χτυπήσουν.

Oι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» φαινόμενα, αλλά περιοδικά και κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται.

«Με παράσυρε το ρέμα, μάνα μου δεν είναι ψέμα, Περιστέρι και Μοσχάτο τα ’καν’ όλα άνω-κάτω, Καμίνια και Αγια-Σωτήρα τα ’πνιξ’ όλα η πλημμύρα». Αυτά μοιρολογούσε στον μεσοπόλεμο ο Βαμβακάρης μετά την πλημμύρα του 1934, όταν η συγκοινωνία γινόταν με βάρκες και οι εφημερίδες μιλούσαν για τη βάθους 2 μέτρων «λίμνη των Τζιτζιφιών».

Πρώτο συμπέρασμα: Οι περιοχές που πλημμυρίζουν δεν είναι άγνωστες. Τις ξέρουν ακόμη και οι φίλοι μας οι μπουζουξήδες. Η Νέα Πέραμος, η Μαγούλα και η Μάντρα είναι όμορφες και χαρισματικές περιοχές, γνωστές όμως για τα προβλήματα υψομετρίας και απορροής ομβρίων που κατά καιρούς τις ταλαιπωρούν. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ενημερώθηκε, ότι δεν τα γνωρίζει. Αυτά είναι ιστορικά δεδομένα και όποιος δεν τα γνωρίζει, ας μην ασχολείται με την πολιτική.

Αυτές τις μέρες δεν έβρεξε μόνο νερό, έβρεξε και πολύ… ΥΠΕΧΩΔΕ με αποτέλεσμα να εμφανιστούν αυτοφυείς ειδικοί και παραειδικοί για να μας κάνουν μαθήματα υποδομών ασφαλείας και ρευματολογίας! Μακάρι τα πράγματα να ήταν τόσο απλά όσο νομίζουν.

Ένα παράδειγμα: Πριν από τρία χρόνια, κόντρα στη βεβαιότητά μου ότι οι νόμοι περί αυθαιρέτων είναι καταφανώς αντισυνταγματικοί και παραπλανητικοί, αποφάσισα να βοηθήσω έναν φίλο να υπαχθεί στο νόμο 4178/13. Προσπαθούσα έντιμα να διερευνήσω και να βεβαιώσω ότι κοντά από το ακίνητό του δεν περνά ρέμα. Στο πολυτεχνείο λένε ότι για να φτάσει το βρόχινο νερό ως τη θάλασσα ακολουθεί τρεις δρόμους: εφήμερα ρέματα, χείμαρρους και ποτάμια. Τα έψαξα όλα, ακόμα και με ανάγλυφο από  DTM 5 μέτρων, αλλά στις περιοχές που έχουν δομηθεί από παλιά είναι δύσκολο να βρεθούν τα ρέματα με το μάτι. Ανέτρεξα και σε στρατιωτικούς χάρτες όπου διέκρινα ότι πράγματι από εκεί κοντά περνά ή περνούσε κάποιο ρέμα αλλά ήταν τεχνικώς αδύνατο (χωρίς δαπανηρή τοπογραφική και υδραυλική μελέτη) να βεβαιώσω εάν το ακίνητο είναι ακίνδυνα μακριά ή επικίνδυνα κοντά στις κοίτες του. Προσπάθησα να το διαλευκάνω το θέμα αλλά από την επικοινωνία μου με διάφορες υπηρεσίες βγήκε το δεύτερο συμπέρασμα: Οι υπηρεσίες δεν είναι σε θέση να πιστοποιήσουν οτιδήποτε σχετικό με τα ρέματα στο Λεκανοπέδιο. Είναι ένα θέμα που όποιος μπορεί να το αποφύγει το αποφεύγει. 

Αυτό που έχει πολιτικό κόστος είναι το γεγονός ότι τα μπαζωμένα ρέματα παράγουν οικόπεδα τα οποία κάποιος χρησιμοποιεί.

Τα ρέματα απαιτούν έργα, όχι ιδιαίτερα ακριβά, αλλά έχουν το κόστος τους. Το κράτος όμως είναι σπάταλο και η αλήθεια είναι ότι δεν περισσεύουν λεφτά για την προστασία του πληθυσμού από τις φυσικές καταστροφές ή «ακραία» φαινόμενα όπως προτιμούν να τα ονομάζουν για να αποφύγουν τις ευθύνες. Όμως οι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» φαινόμενα, αλλά περιοδικά και κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται. Παρά αυτό το πασίγνωστο δεδομένο, ο Γ. Α. Παπανδρέου πρώτος με δική του απόφαση (και όχι της Τρόικα όπως είπε στην αρχή) ξεκίνησε τις «μνημονιακές» περικοπές από το χειρότερο σημείο: Μηδενίζοντας το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Από τότε μέχρι τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές (Νοέμβριος 2017) το ΠΔΕ παραμένει ίσο με το μηδέν.

Publicspace by Kostas Kourounis from FREESUNDAY 19-11-2017

Το άρθρο αυτό με αρκετές περικοπές δημοσιεύθηκε στην Freesunday του Γιώργου Κύρτσου στις 19-11-2017

Ο κ. Τσίπρας για να σκηνοθετήσει και αυτός εύπεπτα οικονομικά μεγέθη για τους «Θεσμούς» συνέχισε (και συνεχίζει σύμφωνα με τον Προϋπολογισμό του 2018) να κρατάει κοντά στο μηδέν το ΠΔΕ, στερώντας από τον πληθυσμό την προστασία από φυσικά φαινόμενα, για την οποία έχει πληρώσει με τους φόρους του. Πρέπει κάποιος να τους εξηγήσει ότι όταν μηδενίζεις το ΠΔΕ ουσιαστικά ποντάρεις στην πιθανότητα η ρουλέτα, από πλευράς υποδομών ασφαλείας, να μη φέρει ποτέ ζερό. Ούτε πλημμύρες, ούτε σεισμούς, ούτε πυρκαγιές… ούτε μία αναποδιά. 

Αλλά δεν είναι μόνο τα έργα προστασίας του πληθυσμού που δεν γίνονται. Είναι και τα έργα που γίνονται που όμως προκαλούν τα ίδια καταστροφές, όπως για παράδειγμα η κατασκευή αυτοκινητοδρόμων πάνω σε στρατιωτικού τύπου αναχώματα ύψους 3 και 5 μέτρων χωρίς να αφήνουμε επαρκή περάσματα για τις νεροποντές, Είναι και η εγκατάλειψη των υποδομών που χωρίς βελτιώσεις μεγεθύνουν ασύμμετρα τις συνέπειες από τις φυσικές καταστροφές. Τέλος, ας θυμηθούμε τους τρεις αλλεπάλληλους νόμους για την εξαίρεση από κατεδάφιση νομιμοποίηση αυθαίρετων κτιρίων χωρίς να έχουμε ξεκαθαρίσει που είναι τα δάση και πού είναι τα ρέματα, τότε ο υπεύθυνα ενημερωμένος πολίτης όταν του ζητούν την ψήφο, οφείλει να θυμίζει προς πάσα κατεύθυνση ότι οι θεομηνίες δεν είναι «ακραία» αλλά περιοδικά φαινόμενα που κάθε λίγες δεκαετίες επανεμφανίζονται. Είναι απλά θέμα τύχης.

Αγία Παρασκευή, 16/11/2017

Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος

No Comments on Καμιά θεομηνία. Πρόκειται για έγκλημα κοινής αποδοχής

Μια Ιστορία Αυθαίρετης Δόμησης

Η κρίση κατοικίας στην Ελλάδα πήρε σοβαρές διαστάσεις μετά τον πόλεμο του 40-44 ενώ ήδη η απογραφή του 1940 έδειχνε ότι τέσσερα στα δέκα νοικοκυριά ήταν άστεγα ή ζούσαν κάτω από…

Η κρίση κατοικίας στην Ελλάδα πήρε σοβαρές διαστάσεις μετά τον πόλεμο του 40-44 ενώ ήδη η απογραφή του 1940 έδειχνε ότι τέσσερα στα δέκα νοικοκυριά ήταν άστεγα ή ζούσαν κάτω από απαράδεκτες συνθήκες.

Ο Πόλεμος και ο Εμφύλιος αφήνουν πίσω τους κατεστραμμένα κτίρια και άστεγους, την ίδια ώρα που η εσωτερική προσφυγιά από την περιφέρεια συρρέει στις αστικές περιοχές αναζητώντας δουλειά και στέγη. Η κρίση γίνεται πλέον εντονότατη και η εύρεση λύσεων πιο επιτακτική από κάθε άλλη φορά.

Η αυθαίρετη δόμηση πήρε διαστάσεις οικιστικής ανάπτυξης την οποία το Κράτος αποδέχθηκε και ενσωμάτωσε στις πόλεις αφού με αλλεπάλληλους νόμους και διατάγματα προσαρτούσε περιοχές αυθαιρέτων στον άλω των πόλεων συστηματικά, αλλά χωρίς κανένα σχέδιο.

Αυτές οι επιλογές είχαν σοβαρότατες επιπτώσεις ορατές μέχρι και σήμερα. Οι πόλεις και οι εθνικές οδοί, ζωσμένες από λωρίδες αυθαιρέτων στερούν από τις πόλεις τη δυνατότητα σχεδιασμού υποδομών και κοινόχρηστων χώρων. Ελλείψεις που λίγα χρόνια αργότερα, κατά την ανοικοδόμηση, αποκαλύφθηκε με τα αντιαισθητικά χαρακτηριστικά της τσιμεντούπολης.

Τις τσιμεντουπόλεις δεν τις προκάλεσε η κακή ιδιωτική πρωτοβουλία και η αντιπαροχή όπως πολλοί επέλεξαν να πιστεύουν. Αντίθετα, είναι αποτέλεσμα έλλειψης σχεδιασμού, κακοδιοίκησης, εξόφλησης πολιτικών γραμματίων, χαριστικών συντελεστών δόμησης και εξυπηρέτησης της πολιτικής πελατείας. Αλλά και σιωπής από την εκάστοτε αντιπολίτευση.

Ας δούμε γιατί.

Το 1952 η κρίση στέγης είναι λογική συνέπεια των οικονομικών αδιεξόδων και τον κολοσσιαίων προβλημάτων στην ανάπτυξη της χώρας. Σύμφωνα με τον  Κυριάκο Βαρβαρέσο, οικονομικό σύμβουλο της κυβέρνησης Πλαστήρα, δεν υπήρχε στοιχειώδης σταθερότητα, ενώ η ανορθολογική χρήση των παραγωγικών συντελεστών δεν άφηναν περιθώρια για ανάπτυξη. Γενικά, η Ελλάδα κατανάλωνε περισσότερο από όσα έβγαζε με αποτέλεσμα την παραγωγή ελλειμμάτων. Συνολικά η αντιπαραγωγική χρήση των διαθέσιμων πόρων, η χρήση της χρυσής λίρας και η απροθυμία χρήσης της δραχμής για συναλλαγές, προκαλούσαν έντονα προβλήματα ρευστότητας.

Στον κατάλογο των προβλημάτων, η κρίση στέγης ερχόταν τελευταία, με αποτέλεσμα να πάρει απρόβλεπτες διαστάσεις.

Ο Βαρβαρέσος χαρακτήρισε τις έως τότε απόπειρες αντιμετώπισης των ελλειμμάτων ως ευκαιριακές και θεωρούσε προαπαιτούμενο την αναδιάρθρωση των δημόσιων υπηρεσιών με εξορθολογισμό των δαπανών προκειμένου το κοινό να σχηματίσει μια λιγότερο εχθρική γνώμη για την κυβέρνηση. Έθιξε επίσης το θέμα των στρατιωτικών δαπανών και ζήτησε μια εκ βαθέων συζήτηση για την “αγιότητα” τους! Αυτή του η άποψη, περισσότερο απ’ όλες, νομίζω προδιέγραψε την τύχη της μελέτης του η οποία, ως γνωστόν, μπήκε στο… ψυγείο!

Σε ότι αφορά στις δυσλειτουργίες της κρατικής μηχανής, ο Βαρβαρέσος αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα της κρατικής παρέμβασης ζητούσε να αντιμετωπιστεί η ανισοκατανομή υπαλλήλων αλλά και ο κωμικού τύπου κομματισμός όπως αποτυπώθηκε και στις ασπρόμαυρες ελληνικές ταινίες. Οι υπεράριθμοι διορισμοί, η εκτεταμένη γραφειοκρατία, η ανεπάρκεια και η ανικανότητα θα λύνονταν με αποπομπή υπαλλήλων υπαίτιων για κακοδιαχείριση, απολύσεις υπεράριθμων, αποκατάσταση πειθαρχίας και αποτελεσματική εποπτεία.

Σωστές αλλά βαριές κουβέντες ειπωμένες πολύ πριν την ώρα τους.

Publicspace by Kostas Kourounis

«Υπάρχει και Φιλότιμο», του Αλέκου Σακελλάριου, 1965.

Αυτά επρόκειτο να οδηγήσουν σε βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας της κρατικής μηχανής, συμβάλλοντας στη νομισματική σταθερότητα και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης στέγης μέσα από χρηματοδότηση στεγαστικών προγραμμάτων οργανωμένης και όχι αυθαίρετης δόμησης.

Η αυθαίρετη κατάτμησης γης.

Συνεπώς, δεν είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι η αυθαίρετη δόμηση, μεταξύ άλλων, είναι αποτέλεσμα ενός φαύλου κύκλου κακών επιλογών, άστοχης παρεμβατικότητας και διοικητικής ανεπάρκειας. Από τον εμφύλιο και μετά ο λαϊκισμός, οι πολιτικές μηχανορραφίες και η όσμωση με μικρά και μεγάλα συμφέροντα, δημιούργησαν ένα κλίμα παραδοχής ότι το αυθαίρετο είναι πράξη παράνομη μεν, ανεκτή δε.

Publicspace by Kostas Kourounis

Η αυθαίρετη δόμηση προϋποθέτει και αυθαίρετη κατάτμησης γης.

Η αυθαίρετη κατάτμησης γης, η καταστροφή του περιαστικού τοπίου, η εξόντωση του φυσικού περιβάλλοντος, τα μπαζώματα των ρεμάτων και οι πολεοδομικές δυσμορφίες, είναι στρεβλώσεις που συνέβησαν σε γνώση όλων ανεξαιρέτως. Πολλές φορές μάλιστα και με την ευλογία του Προέδρου της Δημοκρατίας!

Το ΠΔ του 1926 έγραφε επί λέξει «Τα χαρακτηριζόμενα ως αυθαίρετα κατεδαφίζονται υπό της αστυνομικής αρχής άνευ οιασδήποτε διατυπώσεως εφ’ όσον δεν εγένετο εν αυτοίς μόνιμος εγκατάστασις ανθρώπων προς κατοικίαν ημέρας και νυκτός». Με λίγα λόγια αν ο οικοπεδούχος προλάβει να χτίσει και να μπει μέσα, το κτίσμα δεν κατεδαφίζεται. Η διάταξη αυτή όπως ήταν φυσικό εξώθησε τους οικιστές να χτίζουν μικρά και φτηνά αυθαίρετα για να προλάβουν να τα κατοικήσουν μέσα σε ένα σαββατοκύριακο.

Φως, νερό, τηλέφωνο, οικόπεδα με θέα στην Κερατέα

Η δημοσιογραφική έρευνα (Μηχανή του Χρόνου) για την δημοτικότητα των πειρατικών ραδιοφωνικών σταθμών, έδειξε ότι τις δεκαετίες ’60 και ’70 την ακροαματικότητα την επηρέασαν μεσίτες και ιδιοκτήτες οικοπέδων που χρηματοδοτούσαν τις παράνομες συχνότητες για να διαφημίσουν τα οικόπεδά τους. Έταζαν οικόπεδα με θέα και παροχές, πολλές φορές σε εξευτελιστικές τιμές, και υπόσχονταν ευκολίες πληρωμής ακόμα χιλίων μηνιαίων δόσεων. Οι διαφημιζόμενοι φυσικά πλήρωναν τα δικαστικά έξοδα σε περίπτωση εφόδου της αστυνομίας και κατάσχεσης του εξοπλισμού. Οργανώνονταν εκδρομές για να επιδείξουν στους αγοραστές τα οικόπεδα, όπου διαδραματίζονταν απίστευτες σκηνές, καθώς οι ενδιαφερόμενοι εξορμούσαν από τα πούλμαν για να προλάβουν το οικόπεδο με την ομορφότερη θέα στη θάλασσα. Μόνο που πολλές φορές, για να τη δουν, χρειάζονταν κιάλια.

Συμπέρασμα: Η παράνομη κατάτμηση γης για ανέγερση αυθαιρέτων, οι πωλητές, οι μεσίτες, οι μάντρες οικοδομικών υλικών και φυσικά οι περιοχές των αυθαιρέτων, ήταν γνωστά με όνομα και επώνυμο σε όσους διέθεταν ραδιόφωνο. Δηλαδή σε όλους.

Και ερχόμαστε για ξανά στο σήμερα.

Στα μέσα του Οκτωβρίου 2017, η Βουλή ψήφισε τον νόμο «Έλεγχος και Προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος» ο οποίος μεταξύ άλλων ασχολείται και πάλι με τα αυθαίρετα.

Κατά τη συζήτηση στη βουλή πολλοί βουλευτές ισχυρίστηκαν ότι το υπό ψήφιση νομοσχέδιο αποτελεί πιστή αντιγραφή παλαιότερων νόμων. Όμως διαβάζοντάς το, διαπιστώνει κανείς ότι εισάγει νέες διατάξεις και διαδικασίες που ενισχύουν την γραφειοκρατία και επεκτείνουν την κρατική παρεμβατικότητα. Αυτήν την ίδια άστοχη παρεμβατικότητα που κατά το παρελθόν ανέχτηκε, αν δεν προκάλεσε, τα εκατομμύρια των αυθαιρέτων και την καταστροφή του τοπίου, ενός μοναδικού συγκριτικού πλεονεκτήματος που μπορεί να έλξει κεφάλαια και να τονώσει μια βασανισμένη οικονομία σαν την Ελληνική.

Αρκεί να ολοκληρωθεί ο χωροταξικός σχεδιασμός και όλα θα λυθούν…

Σήμερα, είναι πολλοί αυτοί που ελπίζουν ότι αν μπει τάξη στο θεσμικό πλαίσιο των χρήσεων γης και των χωρικών ρυθμίσεων και ότι αν γίνει διαφανές και προσβάσιμο από όλους, όλα θα πάνε καλά, όλα θα δουλέψουν ρολόι. Διαβάστε και το «Τα χωροταξικά και πολεοδομικά δεινά της ανάπτυξης» για αυτό το θέμα.

Είναι όμως έτσι;

Η Αττική από θεσμικής, πολεοδομικής και περιβαλλοντικής πλευράς ήταν και παραμένει από τις πλέον “θωρακισμένες” περιοχές της Ελλάδα. Παρά όλα αυτά, ένα στα τρία αυθαίρετα όλης της χώρας, στην Αττική χτίστηκε. Αυτό το παράδοξο πώς εξηγείται;

(Μια μικρότερη σε έκταση μορφή του άρθρου, δημοσιεύθηκε στην FREESUNDAY του Γιώργου Κύρτσου στις 22/10/2017 με τίτλο «Η Πολιτική Αποτελεσματικότητα δεν Νομοθετείται»)

Ένας Αμερικανός πολιτικός έλεγε ότι «στην πολιτική, δύο πράγματα έχουν σημασία, το πρώτο είναι τα λεφτά και δεν μπορώ να θυμηθώ ποιο είναι το δεύτερο».

Πριν λίγες μέρες βρέθηκε στο επίκεντρο της επικαιρότητας η BlackRock και η επένδυσή της σε έκταση στον Κηφισό, για την οποία το Προεδρικό Διάταγμα που καθορίζει τους όρους δόμησης έχει εγκριθεί από το ΣτΕ, αλλά οι μήνες περνούν και το διάταγμα δεν δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.

Καλούνται δηλαδή επιχειρήσεις να διαχειριστούν λεπτές ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί μεταξύ της κυβέρνησης και συλλογικοτήτων ή ομάδων πολιτών, με στόχο την υπονόμευση επενδύσεων ανά την επικράτεια.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι υποχρεωτικά οι νόμοι. Ή τέλος πάντων, ακόμα και αν είναι έτσι, κανένας νόμος δεν λύνει προβλήματα απλά και μόνο με την ψήφισή του. Διότι η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν νομοθετείται.

Αγία Παρασκευή, 26/10/2017
Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος

No Comments on Μια Ιστορία Αυθαίρετης Δόμησης

Η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν νομοθετείται

Τα αυθαίρετα, ανεξάρτητα από την περίοδο κατασκευής τους, είναι το αποτέλεσμα ενός φαύλου κύκλου κακών επιλογών, άστοχης παρεμβατικότητας και οκνηρής αδιαφορίας. Ο λαϊκισμός, οι πολιτικές μηχανορραφίες και η ώσμωση των…

Τα αυθαίρετα, ανεξάρτητα από την περίοδο κατασκευής τους, είναι το αποτέλεσμα ενός φαύλου κύκλου κακών επιλογών, άστοχης παρεμβατικότητας και οκνηρής αδιαφορίας. Ο λαϊκισμός, οι πολιτικές μηχανορραφίες και η ώσμωση των υπηρεσιών με πάσης φύσεως μικροσυμφέροντα και «συλλογικότητες» δημιούργησαν ένα κλίμα αποδοχής του μεμονωμένου αυθαιρέτου και αποπομπής των οργανωμένων επενδύσεων. Βέβαια, χιλιάδες μεμονωμένα αυθαίρετα συγκροτούν έναν αυθαίρετο οικισμό ή «οικιστική πυκνότητα» προς το πολιτικά ορθότερο.

Η αυθαίρετη κατάτμησης γης, η καταστροφή του περιαστικού τοπίου, η εξόντωση του φυσικού περιβάλλοντος, τα μπαζώματα των ρεμάτων και οι πολεοδομικές δυσμορφίες είναι στρεβλώσεις που συνέβησαν σε γνώση όλων. Ανεξαιρέτως. Πολλές φορές μάλιστα και με την ευλογία του Προέδρου της Δημοκρατίας!

Το προεδρικό διάταγμα του 1926 έγραφε επί λέξει: «Τα χαρακτηριζόμενα ως αυθαίρετα κατεδαφίζονται υπό της αστυνομικής αρχής άνευ οιασδήποτε διατυπώσεως εφ’ όσον δεν εγένετο εν αυτοίς μόνιμος εγκατάστασις ανθρώπων προς κατοικίαν ημέρας και νυκτός». Με λίγα λόγια, αν ο οικοπεδούχος προλάβει να χτίσει και να μπει μέσα, το κτίσμα δεν κατεδαφίζεται. Η διάταξη αυτή φυσικά εξώθησε τους οικιστές να χτίζουν μικρά και φτηνά αυθαίρετα για να προλάβουν να τα κατοικήσουν μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Προ ημερών η Βουλή ψήφισε τον νόμο «Έλεγχος και Προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος», ο οποίος μεταξύ άλλων αφορά και τα αυθαίρετα. Κατά τη συζήτηση στη Βουλή πολλοί βουλευτές ισχυρίστηκαν ότι το υπό ψήφιση νομοσχέδιο αποτελεί πιστή αντιγραφή παλαιότερων νόμων. Όμως διαβάζοντάς το διαπιστώνει κανείς ότι εισάγει νέες διατάξεις και διαδικασίες που ενισχύουν τη γραφειοκρατία και επεκτείνουν την κρατική παρεμβατικότητα. Την ίδια άστοχη παρεμβατικότητα η οποία κατά το παρελθόν ανέχτηκε –αν δεν προκάλεσε– τα εκατομμύρια των αυθαιρέτων και την καταστροφή του τοπίου, του μοναδικού συγκριτικού μας πλεονεκτήματος που μπορεί να έλξει ξένα κεφάλαια.

Οι πολεοδομικές πολιτικές που προωθήθηκαν από την εποχή του Τρίτση, αλλά και από παλαιότερα, δεν κατόρθωσαν ούτε τη δυναμική των αυθαιρέτων να συγκρατήσουν ούτε την οργανωμένη δόμηση να προωθήσουν.

Ελπίζουν πολλοί ότι αν μπει τάξη στο θεσμικό πλαίσιο των χρήσεων γης και των χωρικών ρυθμίσεων, όλα θα δουλέψουν ρολόι. Είναι όμως έτσι; Η Αττική από θεσμικής, πολεοδομικής και περιβαλλοντικής πλευράς είναι από τις πλέον θωρακισμένες περιοχές της Ελλάδας. Παρ’ όλα αυτά, ένα στα τρία αυθαίρετα όλης της χώρας στην Αττική χτίστηκε.

Η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν νομοθετείται Publicspace by Kostas Kourounis

(Δημοσιεύθηκε με ορισμένα ψαλιδίσματα στην FREESUNDAY του Γιώργου Κύρτσου στις 22/10/2017)

Ένας Αμερικανός πολιτικός έλεγε ότι «στην πολιτική δύο πράγματα έχουν σημασία, το πρώτο είναι τα λεφτά και δεν μπορώ να θυμηθώ ποιο είναι το δεύτερο».

Πριν από λίγες μέρες βρέθηκε στο επίκεντρο της επικαιρότητας η BlackRock και η επένδυσή της σε έκταση στον Κηφισό, για την οποία έκταση το προεδρικό διάταγμα που καθορίζει τους όρους δόμησης έχει εγκριθεί από το ΣτΕ, αλλά οι μήνες περνούν και το διάταγμα δεν προωθείται προς υπογραφή. Και καλούνται επιχειρήσεις να διαχειριστούν λεπτές ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί μεταξύ της κυβέρνησης και συλλογικοτήτων ή ομάδων πολιτών με στόχο την υπονόμευση επενδύσεων ανά την επικράτεια.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα οι νόμοι, αλλά ούτε κανένας νόμος λύνει προβλήματα απλώς και μόνο με την ψήφισή του. Διότι ένα είναι σίγουρο: Η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν νομοθετείται.

Αγιά Παρασκευή, 22/10/2017
Κώστας Κουρούνης
πολιτικός μηχανικός πολεοδόμος

No Comments on Η πολιτική αποτελεσματικότητα δεν νομοθετείται

Συμπληρώστε παρακάτω πεδίο και πατήστε Enter για αναζήτηση